Tóm tắt nhanh (TL;DR)
- Cách nhanh nhất:
=SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn","")rồi bọcTRIMđể kết quả không thừa dấu cách. Nhớ viết" chẵn"có dấu cách phía trước; cắt "chẵn" trần thì khoảng nối vẫn nằm lại cuối ô. - Một số add-in trả "...đồng chẵn." có dấu chấm: cắt
" chẵn"sẽ bỏ sót dấu chấm lại cuối ô. Xử bằng cách thay cả" chẵn."hoặc lồng hai lần SUBSTITUTE. - Bốn cách bỏ: công thức (SUBSTITUTE), hàm văn bản mới của Excel 365 (TEXTBEFORE), Tìm và Thay thế hàng loạt cho bản in, và sửa trong nguồn VBA nếu bạn tự hàm hóa. Không có tham số hàm VND nào tắt chữ "chẵn".
- Chữ "chẵn" không phải thừa vô duyên: trên chứng từ tiền mặt, nó chốt câu số tiền bằng chữ để người sau khó nối thêm chữ. Chỉ bỏ khi mẫu in nội bộ của bạn yêu cầu gọn, và bỏ thì bỏ thống nhất một kiểu.
- Nếu mỗi tháng bạn phải sửa số tiền bằng chữ cho hàng trăm dòng, hoặc file báo lỗi #NAME? khi gửi cho máy chưa cài add-in, vấn đề nằm ở bộ công cụ chứ không ở công thức. Khi đó cân nhắc đưa quy trình lập chứng từ lên web app riêng.
Bỏ chữ "chẵn" trong hàm VND: câu trả lời nhanh
Hàm VND (phổ biến nhất qua add-in Acchelper / Accounting Helper) đổi số tiền thành chữ tiếng Việt và tự nối chữ "chẵn" khi số tiền không có phần lẻ, ví dụ ô A1 chứa 1500000 thì =VND(A1) trả về "Một triệu năm trăm nghìn đồng chẵn". Nhiều mẫu phiếu nội bộ không muốn chữ này.
Công thức bỏ gọn:
=TRIM(SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn",""))
Ba chi tiết quyết định thành bại, và cũng là ba lý do phổ biến nhất khiến người dùng gõ công thức mà chữ "chẵn" vẫn còn đó:
- Dấu cách trước chữ "chẵn" là bắt buộc. Chuỗi gốc là "...đồng chẵn", chữ "chẵn" dính sau một dấu cách. Viết
SUBSTITUTE(VND(A1),"chẵn","")không sai cú pháp, nhưng cắt xong sẽ thừa một dấu cách cuối chuỗi; vì vậy luôn bọc thêmTRIM. - SUBSTITUTE khớp nguyên văn theo chuỗi con, và để lại dấu chấm nếu bạn cắt thiếu. Kết quả "Một trăm hai mươi ba triệu đồng chẵn." (có dấu chấm, dạng nhiều add-in trả về) vẫn chứa " chẵn", nên cắt bằng
" chẵn"sẽ cho ra "...đồng ." thừa một dấu chấm lửng lơ. Phải thay cả" chẵn."hoặc lồng hai lần SUBSTITUTE. - Số có phần thập phân (xu, ảo) thì không có chữ "chẵn" để bỏ. "Chẵn" chỉ gắn khi số tiền trọn đơn vị chính; 1.500.000,5 đồng hoặc các giá trị có phần lẻ không bao giờ mang chữ này. Công thức lúc đó trả nguyên văn, đó là đúng, không phải lỗi. Lưu ý phân biệt: 1.500.500 đồng vẫn là số trọn đơn vị (không có xu/ảo) nên vẫn có "chẵn" như thường.
Vì sao hàm VND tự thêm chữ "chẵn"
Trong tập quán viết số tiền bằng chữ của kế toán Việt Nam, "chẵn" đứng cuối câu có nghĩa "đúng bằng số này, không có lẻ". Người thêm thường không viết tay, add-in sinh ra nó: bộ hàm VND của Accounting Helper nối "chẵn" vào cuối câu khi phần lẻ bằng 0 (theo mô tả cú pháp công bố trên Diễn đàn Dân Kế Toán). Cú pháp đầy đủ của hàm VND gồm các tham số số tiền, kiểu mã hóa font, đơn vị chính, đơn vị lẻ, hệ số quy đổi và dấu phân cách, nhưng không có tham số nào tắt chữ "chẵn". Ai tìm "tham số bỏ chẵn" vì vậy không thấy: không tồn tại.
Điều này dẫn tới một nguyên tắc thao tác: muốn thay đổi phần chữ mà hàm sinh ra tự động, bạn xử lý sau khi hàm trả kết quả, bằng công thức văn bản hoặc bằng cách sửa nguồn nếu hàm do bạn tự viết (VBA).
Bốn cách bỏ chữ "chẵn", chọn theo tình huống
Cách 1: SUBSTITUTE, dùng khi số tiền bằng chữ do công thức sinh
Đây là cách phổ biến nhất vì giữ được tính động: đổi số ở ô tiền, câu chữ tự cập nhật.
=TRIM(SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn",""))
Nếu add-in của bạn trả kết quả có dấu chấm cuối, thay chuỗi cần xóa tương ứng:
=TRIM(SUBSTITUTE(SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn.","")," chẵn",""))
Lồng hai lần SUBSTITUTE vì mỗi lần chỉ khớp đúng một dạng đứng cuối. Nếu kết quả của bạn mang dạng khác (ví dụ ": chẵn"), mở ô kết quả trên thanh công thức đọc nguyên văn rồi ghép đúng chuỗi đó vào tham số.
Hai tính chất của SUBSTITUTE cần nhớ. Nó phân biệt hoa thường: nếu công cụ của bạn trả "Chẵn" viết hoa thì cắt bằng " chẵn" sẽ trượt, vì vậy mở ô kết quả trên thanh công thức đọc nguyên văn trước khi chọn chuỗi tìm. Nó cũng cắt mọi lần xuất hiện khi bạn để trống tham số thứ tư; chỉ cắt đúng một lần thì ghi số thứ tự vào tham số đó (số phải từ 1, không dùng giá trị âm). Với câu tiền tiếng Việt, "chẵn" chỉ đứng cuối nên để trống là đúng. Bảng dưới tóm cách chọn:
📊 Bảng: Chọn công thức bỏ chữ "chẵn" theo tình huống
| Tình huống | Công thức nên dùng | Kết quả với A1 = 123000000 |
|---|---|---|
| Add-in trả "...đồng chẵn" | =TRIM(SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn","")) | "Một trăm hai mươi ba triệu đồng" |
| Add-in trả "...đồng chẵn." | =TRIM(SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn.","")) | "Một trăm hai mươi ba triệu đồng" |
| Không chắc dạng nào | lồng hai SUBSTITUTE như công thức kép phía trên | an toàn cả hai dạng |
| Chuỗi có nhiều "chẵn" mà chỉ muốn cắt lần đầu | =SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn","",1) | chỉ bỏ đúng một lần xuất hiện đầu |
Cách 2: hàm văn bản của Excel 365, dùng khi bạn muốn cắt theo vị trí
Excel bản 365 (và Excel 2024 trở lên) có bộ hàm văn bản mới gồm TEXTBEFORE, TEXTAFTER, TEXTSPLIT (theo tài liệu Microsoft 365). Cắt phần trước mốc " chẵn":
=IFERROR(TEXTBEFORE(VND(A1)," chẵn"),TRIM(VND(A1)))
Nghĩa: nếu tìm thấy " chẵn" thì lấy đoạn phía trước; không thấy (số có lẻ) thì trả nguyên câu sau khi đã Trim. Cách này ưu việt ở một điểm: nó cắt theo mốc, nên chịu được việc add-in của bạn nối thêm dấu chấm phía sau, vì dấu chấm nằm ở phần bị bỏ.
Bù lại, máy dùng Excel 2016, 2019 hay file bạn gửi cho người dùng bản cũ sẽ gặp #NAME? với TEXTBEFORE. File cần đi xa thì chọn cách 1 (SUBSTITUTE có từ mọi bản) hoặc đọc mục "chuyển kết quả thành giá trị tĩnh" bên dưới.
Cách 3: Tìm và Thay thế, dùng cho bản in không cần giữ công thức
Sắp in cả lô phiếu, không muốn đụng công thức? Dùng Ctrl+H ngay trên dải ô đã dán giá trị:
- Bôi đen cột số tiền bằng chữ, Ctrl+C, chuột phải chọn Dán giá trị (biểu tượng 123). Cột này không còn là công thức.
- Ctrl+H, ô Tìm gõ
chẵn(có dấu cách đầu), ô Thay thế để trống, Thay thế tất cả. - Nếu còn sót vì kết quả mang dấu chấm, chạy tiếp một lần với ô Tìm là
chẵn..
Đổi lại, mất tính động: sửa số tiền, dòng chữ không tự đổi. Cách này dành cho bản in cuối, không dùng cho cột để sống trong file làm việc hằng ngày, và nhớ lưu bản gốc trước khi dán giá trị đè. Cần hiểu thêm về dán giá trị và các kiểu dán, xem Excel bị mất định dạng khi copy.
Cách 4: sửa trong nguồn VBA, dùng khi bạn tự hàm hóa
Nhiều file dùng hàm đổi số thành chữ viết bằng VBA thay vì add-in. Khi đó chuỗi "chẵn" nằm trong code và bạn sửa tận gốc. Mở trình soạn thảo VBA (Alt+F11), tìm dòng nối chữ, thường có dạng:
If DecimalPart = 0 Then Result = Result & " chẵn"
Xóa hoặc đổi phần " chẵn" thành chuỗi rỗng là mọi ô dùng hàm đó đổi theo. Trước khi sửa, lưu bản copy của file (.xlsm) để có đường lùi; sau khi sửa, mở lại file kiểm vài ô tiền tròn và tiền lẻ. Nếu bạn không quen VBA, đừng mò: cách 1 và 2 giải quyết 90% nhu cầu mà không đụng code.
Năm lỗi khiến công thức xóa "chẵn" không ăn
📊 Bảng: Năm lỗi khiến công thức bỏ chữ "chẵn" không ăn
| Lỗi hay gặp | Triệu chứng | Nguyên nhân thật | Cách sửa |
|---|---|---|---|
| Quên dấu cách trước "chẵn" | chữ bị cắt nhưng ô còn thừa dấu cách cuối, in ra lệch thể thức | chuỗi gốc là " đồng chẵn"; cắt "chẵn" trần thì khoảng nối ở lại | cắt " chẵn" và bọc TRIM(...) |
| Kết quả có dấu chấm cuối | bị thừa dấu "." lửng lơ sau khi cắt | chuỗi gốc là " chẵn.", cắt " chẵn" thì còn dấu chấm | thay cả " chẵn." hoặc lồng hai lần |
| Cắt xong ô thừa dấu cách | nhìn như rỗng ký tự | xóa chữ nhưng để lại dấu cách cuối | bọc TRIM(...) |
| Số tiền có phần lẻ | công thức trả nguyên văn | số lẻ vốn không có "chẵn" để cắt | đúng rồi, không cần sửa |
| Ô hiện #NAME? | mất luôn kết quả | hàm VND do add-in sinh ra, máy chưa cài add-in | cài lại theo hướng dẫn cài Acchelper hoặc dán giá trị tĩnh |
Hai chỗ dễ chủ quan nhất là dấu cách và dấu chấm: cùng một file thường có người in "chẵn", người in không "chẵn", lại thêm máy này add-in trả "chẵn", máy kia trả "chẵn.". Muốn hệ thống hóa, dùng cột phụ theo bảng dưới đây.
Cột phụ chuẩn hóa một lần, dùng cho cả file
Giả sử sheet ChungTu có cột SoTien (số) và cột ChuDenh (câu tiền bằng chữ). Đặt thêm cột ChuDaChuanHoa:
📊 Bảng: Cột phụ chuẩn hóa câu tiền bằng chữ cho cả file
| Cột | Công thức | Ý nghĩa |
|---|---|---|
Tamung | =TRIM(SUBSTITUTE(SUBSTITUTE(VND([@[SoTien]])," chẵn.","")," chẵn","")) | bỏ cả hai dạng "chẵn" và "chẵn." |
ChuDaChuanHoa | =[@[Tamung]] | tham chiếu lại để in; để tách bạch bước |
Tên cột trong công thức phải khớp đúng tên bảng bạn đặt. Nếu không dùng Table, thay [@[SoTien]] bằng địa chỉ ô thường như B2. Sau này đổi quy tắc (muốn thêm "chẵn" trở lại cho một số loại chứng từ), chỉ sửa một cột Tamung, không chạy khắp file tìm công thức. Đây là cách làm gọn cho file nhiều người nhập; nguyên tắc tổng quát ở bài làm sạch dữ liệu Excel.
Khi nào nên giữ, hoặc tự thêm chữ "chẵn"
Trên phiếu thu, phiếu chi, ủy nhiệm chi và các chứng từ tiền mặt, số tiền bằng chữ khép lại bằng "chẵn" là tập quán phòng gian lận: không còn chỗ trống để người khác nối thêm từ phía sau. Ngược lại, báo cáo nội bộ, bảng lương in gọn, tin nhắn gửi khách thì "chẵn" thừa.
Vậy nếu add-in của bạn có trường hợp không tự thêm "chẵn" (bản trả "chẵn.", bản không trả, bản người dùng gõ VBA bỏ luôn), muốn đảm bảo số tròn nào cũng có "chẵn" ở bản in chứng từ, dùng hai bước:
Bước 1, cột ChuGoc bỏ mọi phiên bản "chẵn" như công thức Tamung ở trên.
Bước 2, cột ChuChungTu thêm lại đúng khi số tròn:
=IF(MOD(B2,1)=0, C2 & " chẵn.", C2)
Trong đó B2 là ô SoTien, C2 là ô ChuGoc. Hàm MOD(B2,1) kiểm phần lẻ: phần lẻ bằng 0 là số tròn. Kết quả đọc thử:
📊 Bảng: Kết quả bỏ rồi thêm lại "chẵn." qua hai bước
| SoTien | ChuGoc (sau bước 1) | ChuChungTu (sau bước 2) |
|---|---|---|
| 1500000 | "Một triệu năm trăm nghìn đồng" | "Một triệu năm trăm nghìn đồng chẵn." |
| 123000000 | "Một trăm hai mươi ba triệu đồng" | "Một trăm hai mươi ba triệu đồng chẵn." |
| 1500000.25 | câu chữ dạng "...đồng... hai mươi lăm" (tùy add-in mô tả phần lẻ) | giữ nguyên, không thêm "chẵn." |
Quy tắc chọn: một cột cho bản in nội bộ (bỏ), một cột cho chứng từ (giữ), cùng sinh từ một cột gốc. Đừng để hai phiên bản câu chữ rải trong file mà không biết cột nào là chuẩn, chỗ đó giống họ lỗi cộng trong Excel ra 0 hoặc thiếu dòng: không hỏng ngay, mà hỏng lúc đối chiếu.
Checklist trước khi in chứng từ có số tiền bằng chữ
- ☐ Mở 3 ô kết quả trên thanh công thức, đọc nguyên văn phần đuôi: có " chẵn", " chẵn." hay không có gì.
- ☐ Chạy thử công thức bỏ với một số tròn và một số lẻ, xác nhận số lẻ được trả nguyên văn.
- ☐ Kiểm tra ô đầu và ô cuối cột, phòng khi một dòng nào đó gõ tay và không theo công thức.
- ☐ Bôi đen cột, xem góc dưới thanh trạng thái: số ô chứa công thức phải bằng số dòng dữ liệu.
- ☐ Bản in gửi ra ngoài (kho bạc, ngân hàng, khách): hỏi rule nội bộ của bạn cho phép bỏ "chẵn" hay bắt giữ.
- ☐ Máy chủ in không cài add-in: dán giá trị tĩnh trước khi đưa file, hoặc cài add-in (bài cách cài Acchelper).
- ☐ Lưu một bản backup trước khi Thay thế tất cả bằng Ctrl+H, để quay lại được.
Bỏ "chẵn" là việc nhỏ, lặp lại 300 dòng mỗi tháng là việc của hệ thống
Một phiếu, bỏ chữ "chẵn" mất 10 giây với SUBSTITUTE. Nhưng quan sát cách nhiều hộ và SME vận hành: cột số tiền bằng chữ nằm trong file Excel, mỗi lần in là một lần mở file, mỗi lần gửi file là một lần hồi hộp máy người nhận có add-in không, mỗi lần kế toán nghỉ là một lần người khác không dám sửa công thức. Đây là giới hạn thật của Excel khi chứng từ trở thành quy trình nhiều người, không phải lỗi của bạn biết hay chưa biết công thức.
Khi số chứng từ vượt vài trăm mỗi tháng, con đường phổ biến là chuyển phần lập chứng từ lên một web app nội bộ: người thao tác điền số tiền, câu "chẵn" hay không "chẵn" do logic hệ thống quyết định một lần, thống nhất mọi phiếu, in ra ngay từ trình duyệt, máy nào cũng in được vì không phụ thuộc add-in cài trên thiết bị. Excel vẫn giữ vai trò nơi đối chiếu và báo cáo, đúng như bài chuyển Excel lên web app đã phân tích.
Chi phí làm phần mềm web riêng cho SME theo mặt bằng hiện tại của ExcelToApp: hệ nhỏ phục vụ một quy trình (ví dụ lập phiếu thu chi kèm chứng từ in) thường ở khoảng 30-50 triệu; hệ có phân quyền nhiều phòng ban và nối thêm báo giá, công nợ ở khoảng 50-120 triệu; hệ nhiều nghiệp vụ ở khoảng 120-250 triệu, kèm phí vận hành cố định 1, 2 hoặc 3 triệu tùy gói mỗi tháng, số người dùng không giới hạn (tham khảo chi tiết ở chi phí xây dựng web app nội bộ). Không phải doanh nghiệp nào cũng cần làm ngay; nhưng nếu mỗi tháng bạn chứng kiến vài chục lần file báo #NAME? hoặc in sai thể thức chứng từ, đó là tín hiệu nên ngồi tính lại.
Câu hỏi thường gặp
Có tham số nào của hàm VND để tắt chữ "chẵn" không?
Không. Cú pháp đầy đủ của hàm VND (số tiền, kiểu mã hóa, đơn vị chính, đơn vị lẻ, hệ số quy đổi, dấu phân cách) không có tham số điều khiển chữ "chẵn". Mọi cách bỏ đều xử lý sau khi hàm trả kết quả (SUBSTITUTE, TEXTBEFORE, Thay thế hàng loạt) hoặc sửa tận nguồn VBA nếu hàm do bạn tự viết.
Tại sao =SUBSTITUTE(VND(A1),"chẵn","") cắt chữ "chẵn" mà kết quả vẫn không sạch?
Vì dấu cách đứng trước "chẵn" không nằm trong chuỗi tìm. Kết quả gốc là "...đồng chẵn"; cắt "chẵn" trần thì "...đồng " còn thừa khoảng trắng cuối, in ra vẫn vênh. Thêm dấu cách vào chuỗi tìm " chẵn" và bọc TRIM(...); nếu add-in trả kèm dấu chấm thì thay cả " chẵn.".
File của tôi một số dòng có "chẵn", một số không, dù cùng công thức. Vì sao?
Vì số tiền có phần lẻ thì vốn không có chữ "chẵn". Đó là hành vi đúng. Nếu bạn muốn dòng lẻ vẫn theo một thể thức thống nhất (ví dụ thêm "xu"), xử lý bằng MOD như mục "Khi nào nên giữ".
Bỏ chữ "chẵn" trên hóa đơn, phiếu thu có trái quy định không?
Thể thức chứng từ do quy định và quy trình nội bộ của từng đơn vị quyết định; câu trả lời kỹ thuật này không thay thế ý kiến nghiệp vụ kế toán của bạn. Tập quán phổ biến là số tiền bằng chữ trên chứng từ tiền mặt khép bằng "chẵn" để chống nối thêm chữ. Trước khi bỏ trên chứng từ gửi ra ngoài (kho bạc, ngân hàng, khách hàng), hãy xác nhận rule nội bộ. Bài này dạy cách làm kỹ thuật, không khuyên bỏ.
Người nhận file không cài Acchelper thì ô tiền bằng chữ hiện gì?
Hiện #NAME? vì máy họ không có hàm VND. Hai đường xử lý: dán giá trị tĩnh trước khi gửi (Ctrl+C rồi dán biểu tượng 123), hoặc hướng dẫn người đó cài add-in theo bài cài Acchelper. Nếu câu chuyện lặp lại hàng tuần với nhiều người nhận khác nhau, cân nhắc chuyển khâu lập chứng từ lên web app chạy trên trình duyệt, máy nào cũng dùng được.
Excel có sẵn hàm đổi số thành chữ tiếng Việt không?
Không. Bản thân Excel không có hàm đọc số tiếng Việt; hàm VND là do add-in (Acchelper và các add-in cùng loại) hoặc code VBA bổ sung. Vì thế mọi file dùng hàm VND đều mang theo rủi ro "máy kia chưa cài", và đó là điểm khác biệt căn bản so với các trường dữ liệu do hệ thống tự sinh khi lập chứng từ trên web app.
Tóm lại
- Chữ "chẵn" do add-in nối vào khi số tiền tròn, và không có tham số nào tắt nó; muốn bỏ thì xử lý sau hàm.
- Công thức gọn đúng cho đa số ca:
=TRIM(SUBSTITUTE(VND(A1)," chẵn","")); kết quả có dấu chấm thì thay" chẵn."; muốn an toàn cả hai dạng thì lồng hai lần SUBSTITUTE. - Chứng từ gửi ra ngoài: tập quán giữ "chẵn" có lý do phòng sửa số; dùng cột phụ để một file có cả bản in nội bộ (bỏ) và bản chứng từ (giữ) từ cùng một nguồn.
- Khi việc sửa số tiền bằng chữ trở thành thao tác lặp mỗi ngày với nhiều người, vấn đề thuộc về bộ công cụ, không thuộc về công thức.
📥 Bạn lập chứng từ, bảng lương, phiếu thu chi bằng Excel và muốn tính tiếp con đường đưa quy trình này lên phần mềm riêng, hoặc chỉ cần kiểm tra xem file hiện tại còn chỗ nào dễ sai? Mô tả quy trình đang chạy (ai nhập, ai duyệt, in ở đâu), kèm file nếu muốn soi cấu trúc, gửi qua trang kiểm tra file Excel của ExcelToApp để được tư vấn miễn phí và báo giá theo phạm vi thật của bạn.
Gửi file phân tích miễn phí →Tác giả: Exceltoapp.vn