Tóm tắt nhanh (TL;DR)
- Sổ thu chi cho hộ kinh doanh bằng Excel là gì? Là một file bảng tính ghi lại mọi khoản tiền vào, tiền ra hằng ngày của hộ; các ô công thức tự cộng theo tháng và theo nhóm, để cuối tháng bạn nhìn ra ngay: tháng này thu bao nhiêu, chi những gì, còn lại bao nhiêu tiền thật.
- Vì sao việc này gấp hơn từ 2026: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không còn nộp thuế khoán mà chuyển sang kê khai từ 01/01/2026 (Nguồn: Nghị quyết 198/2025/QH15); ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN nay là 1 tỷ đồng/năm (Nguồn: Nghị định 141/2026/NĐ-CP).
- Con số đáng nhìn thẳng: cả nước có khoảng 2.556.042 hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng (Nguồn: Bộ Tài chính) — phần rất lớn hộ kinh doanh cần một cuốn sổ để tự biết mình đang đứng ở đâu, không chỉ để phục vụ kê khai thuế.
- Khung sổ nhà nước đã có sẵn: cách ghi sổ kế toán của hộ kinh doanh áp dụng từ 01/01/2026 theo bộ mẫu mới (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC), thay cho bộ mẫu cũ — trong đó "sổ chi tiết tiền" chính là phần lõi mà cuốn sổ thu chi của bạn đang cần.
- Bốn trang tính là đủ: Nhật ký thu chi (mỗi dòng một giao dịch) · Danh mục nhóm thu chi · Tổng hợp theo tháng (tự cộng bằng SUMIFS) · Sổ quỹ (tiền mặt và ngân hàng).
- Ba số phải đọc mỗi cuối tháng: tổng thu, tổng chi, chênh lệch — rồi trừ tiếp phần chi phí không nằm trong dòng tiền (khấu hao máy móc, hàng hỏng) để thấy "lãi thật".
- Nguyên tắc vàng: một bản gốc duy nhất; ghi ngay trong ngày; ghi sai thì thêm dòng điều chỉnh chứ không xoá; tiền của hộ và tiền của chủ để hai chỗ rõ ràng.
- Biết mốc chuyển: khi có từ hai người cùng nhập sổ, hoặc muốn sổ tự lên số mà không phụ thuộc ai mở file — đó là lúc một hệ thống chạy trên web trả được những thứ Excel không trả được.
Sổ thu chi cho hộ kinh doanh bằng Excel là gì?
Sổ thu chi cho hộ kinh doanh bằng Excel là cách dùng một file bảng tính để ghi lại toàn bộ tiền vào, tiền ra của hộ kinh doanh: mỗi giao dịch một dòng, có ngày, nhóm, diễn giải, số tiền và nguồn tiền; các ô công thức tự cộng để cuối tháng bạn không phải bấm máy tính. Cách này phù hợp với phần lớn cơ sở nhỏ: tạp hóa, quán ăn, quán cà phê, tiệm tóc, tiệm spa, cửa hàng online, xưởng nhỏ — những nơi tiền ra tiền vào mỗi ngày một ít, chưa cần thuê kế toán toàn thời gian nhưng rất cần biết mình lãi hay lỗ thật.
Mục tiêu của cuốn sổ không phải là để sổ sách trông đẹp. Mục tiêu là trả lời được bốn câu hỏi bất kỳ lúc nào: tháng này thu bao nhiêu, chi những gì, còn lại bao nhiêu tiền, và khoản nào đang khiến tiền chảy ra nhiều nhất.
Định nghĩa: Trong bài này, sổ thu chi là danh sách mọi giao dịch tiền vào, tiền ra của hộ, mỗi giao dịch một dòng kèm ngày, nhóm, diễn giải và nguồn tiền. Nhóm thu, nhóm chi là các "ngăn" để phân loại giao dịch, ví dụ nhóm chi Nhập hàng, Lương, Điện nước. Quỹ là nơi tiền đang nằm: tiền mặt tại cửa hàng và tiền gửi ngân hàng. Chênh lệch trong kỳ là tổng thu trừ tổng chi — con số đúng với dòng tiền, nhưng chưa phải lãi. Lãi thật là chênh lệch sau khi trừ thêm những chi phí không trả bằng tiền mặt trong kỳ, như khấu hao máy móc và hàng hỏng.
Cả nước có khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh (Nguồn: VCCI — Báo cáo kinh tế tư nhân 2025). Ở đa số cơ sở, việc ghi chép hằng ngày dừng ở mức: một cuốn sổ tay bên cạnh máy tính tiền, vài tấm hình chụp hóa đơn trong điện thoại, và trí nhớ. Cách đó đủ để tồn tại, nhưng không đủ để trả lời bốn câu hỏi ở trên. Khi bạn muốn biết "tháng này mình lãi thật bao nhiêu", cuốn sổ tay không cộng nổi — còn file Excel thì cộng được, ngay khi bạn gõ dòng cuối cùng.
📊 Bảng: Khi nào sổ Excel còn ổn — và khi nào nên nghĩ tới hệ thống riêng
| Tình huống | Excel còn ổn | Nên nghĩ tới hệ thống riêng |
|---|---|---|
| Số giao dịch mỗi tháng | Vài chục đến vài trăm dòng, một người ghi | Hàng nghìn dòng, dữ liệu về từ nhiều nguồn |
| Người nhập | Một người, ghi mỗi tối | Từ hai người trở lên, cùng nhập trong ngày |
| Đối chiếu | Mở file ra là thấy, cuối ngày tự đếm tiền mặt | Muốn máy tự đối chiếu, tự cảnh báo lệch quỹ |
| Nhắc việc | Tự để ý | Muốn máy tự nhắc công nợ, hạn thuế, hạn nhập hàng |
| Chứng từ kèm | Ghi chú, vài tấm ảnh để riêng | Muốn gắn ảnh hóa đơn vào đúng từng giao dịch |
| Lịch sử thay đổi | Không cần tra lại | Cần biết ai sửa dòng nào, lúc nào |

Nguyên tắc gốc: một bản gốc duy nhất — mọi khoản thu, chi trong ngày đi vào cùng một cuốn sổ, rồi các con số tự cộng về.
Vì sao từ 2026 hộ kinh doanh phải ghi sổ kỹ hơn
Nếu trước đây bạn nộp thuế khoán — cơ quan thuế ấn định một mức cố định mỗi tháng — thì từ 01/01/2026 cách đó không còn. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chuyển sang kê khai theo thực tế (Nguồn: Nghị quyết 198/2025/QH15). Nghĩa là lần đầu tiên, con số doanh thu của hộ trở thành thứ được đối chiếu thường xuyên, chứ không còn là chuyện "khoán cho xong".
Đi kèm với đó là một tin nhẹ nhõm: ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đã được nâng lên 1 tỷ đồng/năm (Nguồn: Nghị định 141/2026/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP). Theo tính toán của ngành thuế, cả nước có khoảng 2.556.042 hộ, cá nhân có doanh thu dưới 1 tỷ đồng (Nguồn: Bộ Tài chính).
📊 Bảng: Quy định nộp thuế của hộ kinh doanh — trước 2026 và từ 01/01/2026
| Nội dung | Trước 2026 | Từ 01/01/2026 |
|---|---|---|
| Cách nộp thuế | Thuế khoán theo mức ấn định | Kê khai theo doanh thu thực tế |
| Ngưỡng không phải chịu thuế GTGT, không nộp TNCN | 100 triệu đồng/năm | 1 tỷ đồng/năm (Nguồn: Nghị định 141/2026/NĐ-CP) |
| Hóa đơn điện tử | Tùy từng trường hợp | Bắt buộc khi doanh thu năm trên 1 tỷ đồng |
| Thứ bạn cần có | Biên lai thu thuế khoán | Sổ ghi chép và chứng từ của chính mình |
Vài mốc cần nắm để không bị động:
- Doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm thì phải dùng hóa đơn điện tử (có mã của cơ quan thuế hoặc khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu). Nếu đang dưới ngưỡng mà trong năm vượt lên, bạn phải đăng ký trong vòng 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu lũy kế vượt 1 tỷ đồng (Nguồn: Nghị định 141/2026/NĐ-CP).
- Cách tính thuế theo mức doanh thu: doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng, hộ có thể chọn nộp thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, hoặc tính trên thu nhập tính thuế; doanh thu trên 3 tỷ đồng thì tính theo thu nhập tính thuế (Nguồn: Nghị định 68/2026/NĐ-CP). Chính vì có lựa chọn, bạn càng cần số liệu thu chi đàng hoàng để biết cách nào lợi hơn cho mình.
- Chuyện chuyển tiếp không đáng lo: với hộ từng nộp khoán, khi chuyển sang kê khai, cơ quan thuế không dùng doanh thu khai năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ các năm trước và không xử phạt phần nghĩa vụ đã thực hiện theo phương pháp khoán — trừ trường hợp có hành vi che giấu doanh thu (Nguồn: Nghị định 68/2026/NĐ-CP). Việc cần làm bây giờ là ghi chép đàng hoàng từ hôm nay trở đi.
Nói cách khác: ngưỡng 1 tỷ đồng nghe rất rộng, nhưng bạn vẫn cần cuốn sổ vì ba lý do rất thực tế. Một, để tự biết doanh thu lũy kế cả năm đang ở đâu so với ngưỡng — nhiều hộ bán tốt mà không hề biết mình đã vượt ngưỡng từ tháng nào. Hai, để chứng minh được con số của mình khi cơ quan thuế đối chiếu. Ba, và quan trọng nhất cho chính bạn: để biết tiền đang đi đâu. Phần hồ sơ pháp lý và cách khai cụ thể theo từng trường hợp, xem thêm bài quản lý hóa đơn, chứng từ bằng Excel; còn cách tính thuế chi tiết có trong bài cách tính thuế thu nhập cá nhân bằng Excel.
Sổ thu chi và bộ sổ nhà nước quy định — đặt cạnh nhau thế nào
Nhiều chủ hộ nghe "phải mở sổ kế toán" là hình dung ra một chồng biểu mẫu phức tạp. Thực tế gần đây hơn thế: Bộ Tài chính đã ban hành bộ mẫu sổ dành riêng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, áp dụng từ 01/01/2026 và thay thế bộ mẫu của năm 2021 (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC). Bộ mẫu này được thiết kế cho người không làm kế toán: mỗi sổ chỉ vài cột, ghi theo ngày tháng và nội dung, không dùng thuật ngữ hạch toán.
Cách đọc gọn bộ mẫu theo tình trạng thuế của hộ:
📊 Bảng: Bộ sổ nhà nước dành cho hộ kinh doanh theo tình trạng thuế
| Trường hợp của hộ | Sổ theo quy định |
|---|---|
| Doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống (không chịu thuế GTGT, không phải nộp TNCN) | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ — Mẫu S1a-HKD |
| Nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ — Mẫu S2a-HKD |
| Nộp thuế TNCN theo thu nhập tính thuế (cần theo dõi cả chi phí) | Bộ sổ S2b-HKD đến S2e-HKD, trong đó có Sổ chi tiết tiền |
| Có hoạt động chịu các loại thuế khác | Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế khác — Mẫu S3a-HKD |
(Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC)
Với cuốn sổ thu chi trong bài này, mẫu đáng để ý nhất là Sổ chi tiết tiền (Mẫu S2e-HKD) — sổ dùng để theo dõi các khoản thu, chi tiền mặt và tiền gửi không kỳ hạn, cuối kỳ tính ra số tiền mặt thu, chi, tồn quỹ và dư cuối kỳ (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC). Đây chính là phần lõi của mọi cuốn sổ thu chi: bao nhiêu tiền vào, bao nhiêu tiền ra, còn lại bao nhiêu. File Excel trong bài này ghi chi tiết hơn mẫu tối thiểu một chút — thêm cột nhóm để bạn biết "tiền đi đâu" — nhưng vẫn giữ đúng lõi: đủ cột, đủ dòng, đúng ngày tháng.
Điều đáng chú ý là thông tư cũng mở đường cho cách làm riêng: ngoài các sổ hướng dẫn, hộ kinh doanh được bổ sung thêm sổ hoặc sửa đổi biểu mẫu cho phù hợp với nhu cầu, miễn là sổ vẫn ghi rõ tên sổ, ngày tháng năm lập sổ, họ tên và chữ ký, đóng dấu (nếu có) của người đại diện hộ kinh doanh (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC). Nói cách khác, một cuốn sổ thiết kế riêng cho ngành hàng của bạn — quán ăn khác tạp hóa, tiệm tóc khác cửa hàng online — là hướng đi hợp lệ, không phải xin phép ai. Việc lưu trữ sổ, chứng từ được thực hiện theo hình thức bản giấy hoặc phương tiện điện tử, thời hạn lưu thực hiện theo quy định của pháp luật về kế toán, thuế (cùng nguồn).
Hai lưu ý về phạm vi, nói thẳng để bạn khỏi tự suy diễn:
- Bài này không thay người làm sổ sách cho bạn. Nó giúp bạn có số liệu sạch để làm việc với người đó, hoặc để tự quản trị nếu hộ còn nhỏ. Khi bước vào phần kê khai cụ thể theo trường hợp của mình, nên xác nhận với người làm thuế hoặc cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
- Một cuốn sổ thu chi tốt ghi nhiều hơn mức tối thiểu. Mẫu nhà nước cần doanh thu và chi phí phục vụ tính thuế; còn bạn cần biết thêm nhóm nào đang "ngốn" tiền nhất, khách nào còn nợ, tuần nào lỗ. Ghi chi tiết hơn là quyền của bạn — và là lợi thế cạnh tranh của bạn.
Bốn trang tính làm nên cuốn sổ
Trật tự dựng file nên đi từ gốc ra ngọn: có chỗ nhập đã, rồi mới cho các ô công thức ăn theo. Bốn trang tính dưới đây đủ cho một hộ kinh doanh vài trăm giao dịch mỗi tháng trở xuống, mở bằng Excel hoặc Google Sheets đều chạy được.
1. Nhật ký thu chi — trái tim của cuốn sổ
Đây là nơi bạn gõ vào mỗi tối. Nguyên tắc duy nhất cần nhớ: mỗi dòng là một giao dịch. Không gộp nhiều giao dịch vào một dòng, không ghi tổng của cả ngày vào một ô.
📊 Bảng: Các cột của trang Nhật ký thu chi và cách ghi
| Cột | Nội dung | Cách ghi |
|---|---|---|
| A | Ngày | Ngày thật phát sinh giao dịch, không phải ngày ghi |
| B | Loại | Chỉ hai chữ: Thu hoặc Chi |
| C | Nhóm | Chọn từ danh mục ở trang số 2, không gõ tự do |
| D | Diễn giải | Một câu ngắn: bán hàng buổi sáng, nhập 2 thùng nước ngọt, đóng tiền điện tháng 10 |
| E | Số tiền | Chỉ gõ số, để Excel tự định dạng |
| F | Nguồn tiền | Tiền mặt, Ngân hàng, hoặc Ví/sàn nếu bạn bán online |
| G | Người ghi | Tên người nhập dòng |
| H | Tháng | Để trống, đây là cột công thức — xem phần công thức bên dưới |
Một vài quy ước giúp file sống được lâu: đặt tên sheet không dấu, ngắn (ThuChi, DanhMuc, TongHop, SoQuy); không gộp ô trong vùng dữ liệu; không chèn dòng tổng vào giữa danh sách; mỗi năm một file, trong file mỗi tháng là một vùng dữ liệu liền mạch có cột Tháng phân biệt.
2. Danh mục nhóm thu chi — bộ não phân loại
Trang này chỉ có hai cột: Loại (Thu hoặc Chi) và Tên nhóm. Đây là nơi bạn định nghĩa các "ngăn" tiền của mình. Một bộ nhóm gợi ý:
- Nhóm thu: Bán hàng · Dịch vụ · Thu nợ khách · Thu khác.
- Nhóm chi: Nhập hàng · Lương và thưởng · Mặt bằng · Điện nước · Vận chuyển · Thuế và phí · Sửa chữa, bảo trì · Chi khác.
Sau khi lập danh mục, dùng Data Validation để cột Nhóm ở trang Nhật ký chỉ cho phép chọn từ danh sách. Mẹo nhỏ nhưng đáng làm ngay từ ngày đầu: không có nó, đúng ba tháng sau bạn sẽ có "dien nuoc", "điện nước", "tiền điện" là ba nhóm khác nhau — và báo cáo không cộng lại được.
3. Tổng hợp theo tháng — chỗ bạn đọc con số
Trang này chỉ có năm cột: Tháng · Tổng thu · Tổng chi · Chênh lệch · Số dư quỹ lũy kế (tiền mặt và ngân hàng tính đến hết tháng đó). Bạn không gõ số vào đây; các ô tự tính từ trang Nhật ký (công thức ở phần dưới). Mỗi tháng một dòng, xếp từ trên xuống dưới theo thời gian — đến cuối năm bạn có ngay một bảng nhìn lại 12 tháng.
4. Sổ quỹ — đối chiếu với tiền thật
Sổ quỹ theo dõi tiền đang nằm ở đâu, tách theo nguồn: Tiền mặt và Ngân hàng. Mỗi nguồn có bốn chỉ tiêu: số dư đầu kỳ · tổng thu · tổng chi · số dư cuối kỳ. Ý nghĩa của trang này nằm ở việc đối chiếu: cuối tuần bạn đếm tiền mặt thực tế trong két, mở ứng dụng ngân hàng xem số dư, rồi so với sổ. Khớp thì yên tâm; lệch thì truy ngay trong tuần, khi còn nhớ — để lâu một tháng, không ai còn nhớ giao dịch nào đã bỏ sót.

Bốn trang tính là đủ: nhật ký thu chi, danh mục nhóm, tổng hợp theo tháng và sổ quỹ — mỗi trang một việc, nối nhau bằng công thức.
Ghi thế nào để không bỏ sót: ba nhịp mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng
Cuốn sổ chết không phải vì thiếu cột, mà vì thiếu nhịp. Ba nhịp dưới đây mất tổng cộng chưa đến một giờ mỗi tuần.
Nhịp ngày — khoảng 5 đến 10 phút buổi tối. Trước khi đóng cửa, gom đủ ba nguồn thông tin: hóa đơn giấy và ảnh chụp trong điện thoại, tin nhắn chuyển khoản, và những khoản tiền mặt không có giấy tờ gì. Cách ghi phụ thuộc lượng giao dịch của bạn: nếu mỗi ngày chỉ vài đơn, ghi từng giao dịch thành từng dòng; nếu là quán ăn, tạp hóa bán liên tục, ghi một dòng doanh thu tổng cho cả ngày (hoặc từng ca) lấy từ tổng két hoặc máy tính tiền — còn mọi khoản chi vẫn ghi từng dòng riêng, và cuốn sổ tay cùng dữ liệu máy tính tiền chính là bằng chứng chi tiết nếu cần đối chiếu từng đơn. Quy ước vàng: ghi xong mới tắt máy — để qua đêm, bạn sẽ quên đúng những giao dịch nhỏ, mà giao dịch nhỏ là thứ cộng lại thành khoản lớn. Ngày nào có hoàn tiền hoặc trả hàng, đừng sửa dòng cũ: thêm một dòng mới cùng nhóm với số âm và ghi rõ lý do.
Một mẹo đã được nhiều hộ dùng: đặt một cuốn sổ tay nhỏ ngay cạnh máy tính tiền hoặc chỗ để ví. Suốt ngày, ai thu tiền, chi tiền thì ghi một dòng vào sổ tay (chỉ cần ngày, việc, số tiền). Tối đến, bạn chỉ việc "chuyển" các dòng đó vào Excel. Sổ tay là bộ nhớ đệm; Excel là sổ chính.
Nhịp tuần — khoảng 15 phút cuối tuần. Ba việc: đếm tiền mặt thực tế và so với Sổ quỹ; mở ứng dụng ngân hàng đối chiếu các giao dịch chuyển khoản; và lướt lại danh sách chi để bắt hai thứ: khoản chi trùng lặp (trả hai lần, nhập hai lần) và khoản chi bất thường so với tuần trước. Nếu quen nhìn, bạn sẽ thấy ngay tuần nào tiền điện nhảy vọt, tuần nào tiền nhập hàng vượt doanh thu — đó là những tín hiệu quản trị đáng giá hơn cả con số lãi cuối tháng.
Nhịp tháng — khoảng 30 phút đầu tháng sau. Chốt sổ tháng cũ, đọc ba con số: tổng thu, tổng chi, chênh lệch. Rồi nhìn tiếp ba thứ khác: nhóm chi lớn nhất và xu hướng của nó; danh sách khách còn nợ (nếu bạn bán chịu); và số dư quỹ thực tế. Cuối cùng, kết xuất sổ ra PDF hoặc in ra, ký tên và lưu theo kỳ — cách này vừa giữ được bản cứng để đối chiếu khi cần, vừa buộc bạn có một điểm dừng để nhìn lại tháng cũ trước khi bước vào tháng mới.
Ví dụ một ngành hàng cụ thể — nếu bạn bán lẻ tạp hóa hoặc mở siêu thị mini, cách tổ chức sổ và các con số cần nhìn mỗi tuần có đôi chút khác biệt: bài quản lý siêu thị mini, tạp hóa bằng Excel đi sâu vào trường hợp đó.
Các công thức Excel cần có
Bốn trang tính trên chỉ cần một ít công thức, nhưng phải đúng ngay từ đầu để về sau không phải dựng lại. Dưới đây là bộ công thức lõi, kèm cách chúng trả lời câu hỏi của bạn.
Bước nền: cột Tháng tự sinh. Ở trang Nhật ký, cột H (Tháng) dùng công thức:
=TEXT(A2,"YYYY-MM")
Kéo công thức xuống hết cột. Cột này biến mỗi ngày thành "2026-10" để các công thức khác lọc theo tháng mà không cần bạn chọn tay.
Tổng thu, tổng chi theo tháng. Ở trang Tổng hợp, với ô A2 chứa tháng dạng "2026-10":
=SUMIFS(ThuChi!E:E,ThuChi!B:B,"Thu",ThuChi!H:H,$A2)
=SUMIFS(ThuChi!E:E,ThuChi!B:B,"Chi",ThuChi!H:H,$A2)
Cách đọc: cộng cột Số tiền (E) trên trang Nhật ký, với điều kiện Loại (B) đúng bằng "Thu" (hoặc "Chi") và cột Tháng (H) đúng bằng tháng của dòng đang xét. Đây là công thức bạn sẽ dùng nhiều nhất trong cả file.
Chênh lệch — con số của dòng tiền:
=C2-B2
Đặt ở cột Chênh lệch: tổng thu trừ tổng chi. Nhưng hãy nhớ định nghĩa ở đầu bài: đây mới là chênh lệch dòng tiền, chưa phải lãi thật.
Chi theo từng nhóm trong tháng — công thức trả lời câu "tiền đi đâu":
=SUMIFS(ThuChi!E:E,ThuChi!C:C,$C2,ThuChi!H:H,$A2)
Với $C2 là tên nhóm. Lập một bảng nhỏ liệt kê các nhóm chi chính, mỗi nhóm một dòng công thức — cuối tháng bạn thấy ngay nhóm nào lớn nhất và đang tăng nhanh nhất.
Số dư từng quỹ (tiền mặt, ngân hàng):
=SUMIFS(ThuChi!E:E,ThuChi!F:F,"Tiền mặt",ThuChi!B:B,"Thu")-SUMIFS(ThuChi!E:E,ThuChi!F:F,"Tiền mặt",ThuChi!B:B,"Chi")
Công thức này lấy tổng thu tiền mặt trừ tổng chi tiền mặt tính đến hiện tại — đây chính là con số bạn đem đối chiếu với tiền trong két. Làm tương tự với "Ngân hàng" (nhớ cộng thêm khoản "Chủ nộp" và trừ khoản "Chủ rút" nếu bạn ghi chúng theo cách ở mục Năm cái bẫy). Muốn ra số dư riêng của một tháng: lấy số dư cuối tháng trước, cộng tổng thu tháng này, trừ tổng chi tháng này.
Cảnh báo tự động. Dùng Conditional Formatting cho cột Chênh lệch: cài quy tắc "ô nào nhỏ hơn 0 thì tô nền đỏ" — tháng nào chi vượt thu, con số tự đỏ lên ngay khi bạn gõ dòng cuối cùng. Tương tự, tô vàng cho ô quỹ có giá trị nhỏ hơn số tiền nhập hàng trung bình một tuần, như một lời nhắc giữ tiền lại.
Và cuối cùng, cột "lãi thật". Sau cột Chênh lệch, thêm một cột Lãi thật: lấy chênh lệch trừ đi phần khấu hao máy móc trong tháng (nếu bạn có theo dõi), trừ hàng hỏng, hao hụt, và phần công sức của chính bạn nếu muốn nhìn con số sòng phẳng. Con số khấu hao mỗi tháng của từng máy tính theo cách trong bài quản lý tài sản cố định và khấu hao bằng Excel.
Ví dụ để bạn thấy chênh lệch giữa hai con số: một tháng thu 85 triệu đồng, chi 74 triệu đồng, chênh lệch 11 triệu đồng nghe rất ổn. Nhưng tháng đó máy móc "ăn" 1,2 triệu đồng khấu hao và hàng hỏng, hao hụt mất 1,5 triệu đồng — lãi thật còn khoảng 8,3 triệu đồng. Người chỉ nhìn dòng tiền thấy 11 triệu, người nhìn lãi thật thấy 8,3 triệu — và ra quyết định mua sắm khác nhau. Hai lưu ý khi trừ để không tự lừa mình: khoản nào đã nằm trong chi phí bạn ghi rồi thì đừng trừ lại lần nữa — mỗi đồng chỉ đi qua sổ một lần; và các mảnh sâu hơn như giá vốn hàng còn trong kho, chi phí trả trước, công nợ khách sẽ cần xử lý khi hộ lớn dần — con số lãi thật ở đây để bạn ra quyết định nhanh, không dùng thay sổ kế toán.
Vài lỗi kỹ thuật nhỏ nhưng hay làm số sai: gõ số kèm dấu cách hoặc để Excel hiểu thành chữ (dấu hiệu là số nằm lệch trái ô); gộp ô trong vùng dữ liệu khiến SUMIFS đếm sót; copy công thức thiếu dấu $ khiến vùng tham chiếu trôi; và nhập "Thu"/"Chi" mỗi nơi một kiểu (thu, Thu, THU) khiến điều kiện lọc không khớp. Bốn lỗi này kiểm một lần lúc dựng file, đỡ cho bạn hàng năm sửa lại.
Năm cái bẫy khiến sổ sai dần rồi bị bỏ
Một: dùng một file cho nhiều năm không có cột tháng. Đầu năm sau, bạn mở file cũ gõ tiếp — và các công thức theo tháng bắt đầu đếm lẫn dữ liệu ba năm. Cách chuẩn: mỗi năm một file; trong năm, cột Tháng phân vùng dữ liệu. Cuối năm, lưu trữ file cũ và tạo file mới cùng cấu trúc.
Hai: xoá dòng khi ghi sai. Xoá là mất dấu vết, và tệ hơn, khiến người khác trong nhà không biết chuyện gì đã xảy ra. Quy ước: sai thì thêm một dòng điều chỉnh — số âm hoặc diễn giải "điều chỉnh dòng ngày 5 ghi trùng". Sổ kế toán nào cũng chạy theo nguyên tắc này; bạn áp dụng luôn từ đầu thì quen tay.
Ba: trộn tiền của hộ và tiền của chủ. Chủ hộ lấy tiền từ két đi chợ cho gia đình; chủ hộ bỏ tiền nhà vào nhập hàng — nếu ghi hết vào thu chi của hộ, doanh thu bị thổi lên hoặc thấp đi, lãi sai, két lệch. Cách làm gọn: hai nhóm riêng "Chủ rút" và "Chủ nộp" (hoặc thêm hai lựa chọn này vào cột Nguồn tiền), kèm một quy ước rõ ràng: hai nhóm này không nằm trong Tổng thu và Tổng chi của hoạt động kinh doanh — chúng chỉ xuất hiện khi bạn đối chiếu số dư quỹ (nộp thì cộng vào, rút thì trừ ra). Ghi đúng quy ước này, bạn vừa giữ được con số lãi trung thực, vừa khớp được tiền trong két.
Bốn: ghi dồn cuối tuần hoặc cuối tháng. Ghi dồn thì bỏ sót giao dịch nhỏ, và tệ hơn, bạn không còn tin vào con số nữa — niềm tin vào sổ là thứ một lần mất rất khó lấy lại. Nếu tuần nào quá bận, ghi bù ngay trong ngày gần nhất, dùng sổ tay và tin nhắn ngân hàng làm bằng chứng chứ đừng ghi theo trí nhớ.
Năm: quên chi phí không trả bằng tiền mặt. Máy móc mòn đi, hàng hỏng, công của chủ hộ — không khoản nào xuất hiện trên dòng tiền, nhưng đều là chi phí thật. Bỏ qua chúng, bạn thấy "lãi ảo", tiêu phần lẽ ra phải để dành thay máy. Đây là lý do cột Lãi thật ở phần công thức tồn tại: nó giữ cho bạn trung thực với chính mình.

Excel là bậc thang, không phải đích đến: khi nhiều người cùng nhập, nhiều điểm bán hoặc cần máy tự đối chiếu — bài toán đã thuộc về hệ thống.
Khi nào cuốn sổ Excel hết đủ
Nói thẳng phần giới hạn, để bạn cân trước. Một file Excel mạnh ở chỗ quen tay, gần như miễn phí, tự sửa được theo cách của mình; bản trên Google Sheets cũng giúp nhiều người cùng mở và có lịch sử phiên bản ở mức cơ bản. Nhưng các bản bảng tính nói chung vẫn yếu ở bốn chỗ có thật: (1) gửi file qua tin nhắn là mỗi người giữ một bản, sửa xong không ai hợp nhất được; (2) kiểm soát thay đổi yếu — có thể khoá sheet ở mức cơ bản, nhưng file không giữ lịch sử ai sửa gì, và một dòng xoá nhầm coi như mất; (3) không tự nhắc — không ai mở file thì công nợ, hạn thuế, hạn nhập hàng đứng im; (4) dữ liệu nằm chung trong file, ai mở cũng thấy hết.
Khi cơ sở đi qua đúng những chỗ đó, bài toán đổi hình dạng. Năm dấu hiệu thường gặp: có từ hai người trở lên cùng cần nhập sổ trong ngày (ví dụ bạn và người bán hàng ca tối); hộ mở thêm điểm bán thứ hai; bạn muốn máy tự nhắc khách còn nợ và tự cộng quỹ mỗi ngày; muốn gắn ảnh hóa đơn vào đúng từng giao dịch; và muốn các con số tự chảy vào báo cáo tháng mà không phụ thuộc việc ai đó chịu mở file. Lúc đó, một hệ thống chạy trên web trả đúng bốn thứ mà Excel không trả được: dữ liệu một nguồn, phân quyền theo người, tự động theo lịch, và lịch sử thay đổi tra được. Đường đi từ file Excel lên một hệ thống như vậy được mô tả từng bước trong bài chuyển từ Excel lên web app; chi phí từng mức có trong bài chi phí xây dựng hệ thống nội bộ.
Còn nếu bạn chỉ cần bước đệm trước khi lên hệ thống: ghi thu chi gọn trên điện thoại mà không phải tự dựng file, có sẵn phần lõi của bài này — đó là việc công cụ Sổ Thu Chi của ExcelToApp làm. Điều đáng nói là dữ liệu bạn dựng trong file Excel hôm nay không bỏ đi: cách đặt nhóm, quy ước tên, danh mục — tất cả chuyển thẳng vào hệ thống sau này và tiếp tục dùng.
Câu hỏi thường gặp
Hộ dưới 1 tỷ đồng doanh thu có phải ghi sổ không?
Theo bộ quy định áp dụng từ 01/01/2026, ngay cả nhóm hộ không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN cũng có mẫu sổ riêng — Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1a-HKD) — để ghi doanh thu, làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế và đối chiếu khi cần (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC). Nói cách khác: chưa phải nộp thuế không có nghĩa là không cần con số. Và cái lợi lớn nhất vẫn là phần không liên quan đến thuế: bạn là người đầu tiên biết hộ mình tháng này lãi hay lỗ.
Ghi sổ bằng Excel có được chấp nhận không?
Thông tư cho phép hộ kinh doanh bổ sung thêm sổ hoặc sửa đổi biểu mẫu sổ cho phù hợp nhu cầu, miễn sổ ghi rõ tên sổ, ngày tháng năm lập sổ, và có họ tên, chữ ký, đóng dấu (nếu có) của người đại diện hộ kinh doanh; việc lưu trữ được thực hiện bằng bản giấy hoặc phương tiện điện tử theo thời hạn quy định (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC). Với file Excel, cách làm an toàn là: giữ file gốc là bản chính; mỗi kỳ, kết xuất ra PDF hoặc in một bản, ghi rõ tên sổ và kỳ sổ, ký tên; lưu theo tháng để tra cứu nhanh. Trường hợp cụ thể của hộ (đối tượng nào, sổ nào bắt buộc) nên xác nhận một lần với người làm thuế cho bạn.
Sổ thu chi này có thay thế các mẫu sổ kế toán không?
Không hoàn toàn — và cũng không cần thay. Sổ thu chi trong bài này chính là phần ghi tiền hằng ngày, tương ứng với tinh thần của Sổ chi tiết tiền (Mẫu S2e-HKD) trong bộ mẫu mới (Nguồn: Thông tư 152/2025/TT-BTC). Nếu hộ nộp thuế TNCN theo thu nhập tính thuế, bộ mẫu còn có thêm các sổ chi tiết doanh thu, chi phí, hàng hóa — bạn có thể dựng chúng trên chính file Excel này bằng cách thêm trang tính, tận dụng dữ liệu đã nhập, thay vì ghi lại từ đầu.
Doanh thu bao nhiêu thì phải dùng hóa đơn điện tử?
Doanh thu năm trên 1 tỷ đồng thì hộ phải áp dụng hóa đơn điện tử — có mã của cơ quan thuế hoặc khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Nếu đang dưới ngưỡng mà trong năm vượt lên, hộ phải đăng ký sử dụng trong vòng 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu lũy kế vượt ngưỡng (Nguồn: Nghị định 141/2026/NĐ-CP). Đây là lý do cột doanh thu lũy kế theo tháng trong sổ quan trọng hơn bạn tưởng: nó là chiếc đồng hồ báo bạn đang tới gần ngưỡng.
Tiền của chủ hộ bỏ vào nhập hàng thì ghi thế nào?
Đừng ghi vào nhóm Bán hàng — làm vậy doanh thu bị thổi lên và con số lãi mất nghĩa. Coi đó là dòng tiền của chủ đầu tư vào hộ: tạo nhóm riêng (ví dụ "Chủ nộp" và "Chủ rút") ở Nguồn tiền hoặc Nhóm, ghi đúng ngày và số tiền. Cuối kỳ, bạn nhìn được một chỉ tiêu rất đáng giá: hộ đang tự nuôi mình hay đang phải bù thêm — con số mà nhiều chủ hộ trả lời sai vì chưa từng tách hai loại tiền này.
Ghi bao nhiêu dòng mỗi tháng thì Excel bắt đầu quá tải?
Với vài trăm dòng mỗi tháng, Excel còn rất thoải mái — nút thắt thật không nằm ở số dòng, mà ở số người cùng nhập và việc đối chiếu. Khi có hai người cùng ghi, hai điểm bán, hoặc bạn thấy mình đang chép tay một việc lặp lại mỗi ngày (ví dụ tự cộng quỹ, tự ghi công nợ), đó là lúc chi phí thời gian của Excel bắt đầu lớn hơn chi phí chuyển sang một hệ thống riêng — xem bảng dấu hiệu ở mục "Khi nào cuốn sổ Excel hết đủ" phía trên.
Tóm lại
Sổ thu chi cho hộ kinh doanh bằng Excel gói gọn trong bốn trang tính: một nhật ký mỗi dòng một giao dịch, một danh mục nhóm thu chi, một bảng tổng hợp theo tháng tự tính, và một sổ quỹ để đối chiếu tiền thật. Giá trị của nó không nằm ở sổ sách, mà ở ba con số đọc mỗi cuối tháng — tổng thu, tổng chi, và lãi thật sau khi trừ cả những chi phí không trả bằng tiền mặt. Từ 2026, khi hộ kinh doanh chuyển sang kê khai và ngưỡng 1 tỷ đồng trở thành mốc phải canh, cuốn sổ còn là bộ hồ sơ quan trọng nhất của chính bạn. Dựng một buổi, ghi 10 phút mỗi tối, chốt sổ một lần mỗi tháng — và bạn sẽ không bao giờ phải trả lời câu "tiền đi đâu hết" bằng im lặng nữa.
📥 Bạn đang ghi thu chi bằng sổ tay hoặc một file Excel, và muốn cuối tháng nhìn ra ngay thu bao nhiêu, chi những gì, còn lại bao nhiêu? Gửi cách bên bạn đang ghi chép (ngành hàng, một hay nhiều người cùng nhập, tiền mặt hay chuyển khoản) để được phân tích miễn phí — chúng tôi sẽ gợi ý cấu trúc sổ phù hợp với ngành của bạn, và bàn phương án hệ thống riêng khi file đã hết đủ.
Gửi file phân tích miễn phí →Tác giả: Exceltoapp.vn